Royalty, franchise sözleşmesi gereği bayinin markaya ödediği sürekli marka payıdır. Genelde aylık cironun belirli bir yüzdesidir (Türkiye'de %3-8 bandı tipik). Markanın bilinirliğini, sistem kullanım hakkını ve markaya yapılan ortak yatırımı karşılığında ödenir.

Reklam fonu royalty'den farklı mı?

Evet, reklam fonu (Marketing Fund) ulusal/regional reklam kampanyaları için ayrı toplanır; tipik olarak cironun %1-3'üdür. Markanın bu fonu hangi kanallarda nasıl harcadığı sözleşmede netleştirilmeli ve yıllık raporlanması talep edilmeli.

Royalty yüzdesi pazarlık konusu mu?

İlk sözleşmede genelde standart oranlar uygulanır; ancak büyük şehirlerde, çoklu mağaza alanlarında veya master franchise statüsünde özel oranlar pazarlık edilebilir. Sözleşme yenileme dönemlerinde ise performansa dayalı indirim talep etmek mümkündür.

Minimum royalty maddesi nedir?

Bazı sözleşmelerde aylık royalty, ciro üzerinden hesaplanan tutar belirli bir alt limitten az çıksa bile minimum tutar tahsil edilir. Örneğin %5 royalty ama "aylık minimum 8.000 ₺" diyor olabilir. Ciro 100.000 ₺ olsa bile 8.000 ₺ ödersiniz. Sözleşmede mutlaka kontrol edin.

Royalty ödememem ne olur?

Sözleşme ihlali sayılır. Marka önce gecikme zammı uygular; üst üste birkaç ay ödeme yapılmazsa sözleşme feshi ve yatırılan giriş ücretinin yanması, mağazanın markayı kullanmaktan men edilmesi gibi çok ağır yaptırımlar uygulanır. Royalty ödeyemeyecek durumdaysanız hemen marka ile yapılandırma müzakeresi başlatın.

Royalty ödemesi üzerinden vergi kesilir mi (stopaj, KDV)?

Evet. Yurt içi markaya ödenen royalty Gelir Vergisi Kanunu m.94 kapsamında stopaja tabidir (genelde %20 gelir vergisi stopajı). Yurt dışı markaya yapılan ödemelerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) hükümleri uygulanır; bazı ülkelerde oran %10'a düşer veya muafiyet doğar. Royalty üzerinden ayrıca %20 KDV vardır; yurt dışı markada KDV "sorumlu sıfatıyla" 2 No'lu KDV beyannamesi ile bayi tarafından ödenir ve aynı dönemde indirim konusu yapılır.

Royalty matrahı brüt ciro mu, net ciro mu? KDV dahil mi?

Türkiye uygulamasında royalty matrahı tipik olarak aylık brüt cironun KDV hariç tutarıdır. Sözleşmede aksi yazıyorsa "brüt satış" KDV dahil tutarı da kapsayabilir; bu durum bayinin %20 daha fazla royalty ödemesi anlamına gelir. İade, iptal, hediye çeki, indirim gibi kalemlerin matrahtan düşülüp düşülmeyeceği mutlaka sözleşmede açıkça belirtilmelidir; ihtilafların %80'i bu maddenin belirsizliğinden çıkar.

UFRAD nedir ve royalty oranlarını standartlaştırıyor mu?

UFRAD (Ulusal Franchising Derneği), Türkiye'de franchise sektörünün çatı kuruluşudur ve Avrupa Franchise Federasyonu üyesidir. UFRAD royalty oranlarını standartlaştırmaz, ancak Etik Kurallar (Code of Ethics) yayınlar; üye markaların sözleşmelerinde şeffaflık, asgari açıklama yükümlülüğü ve royalty hesaplama yönteminin net belirtilmesi şartı vardır. UFRAD 2026 yılı için Türkiye franchise pazarının 60 milyar USD'ye, işletme sayısının 60.000'e ulaşacağını öngörmüştür.

Royalty Hesaplama (Marka Payı)

Detaylı Açıklama

Royalty Hesaplayıcı, franchise sözleşmesi gereği marka sahibine ödenen sürekli marka payını ve reklam fonu katkısını birlikte hesaplar. Royalty, bayilik açan girişimcinin markaya ödediği en önemli devam eden maliyettir ve net kârı doğrudan etkiler. Türkiye'de franchise sistemlerinde royalty oranları tipik olarak aylık cironun %3-8'i arasındadır; uluslararası markalarda %5-10 da görülebilir. Reklam fonu (Marketing Fund veya National Advertising Fund), markanın ulusal reklam kampanyaları için topladığı ortak fondur; tipik olarak cironun %1-3'üdür ve royalty'den ayrı tahsil edilir. Bazı markalar reklam fonu yerine yıllık sabit bir tutar talep eder veya her bayinin kendi lokal pazarlamasından sorumlu olmasını şart koşar. Hesaplayıcı, aylık ciro, royalty yüzdesi ve reklam fonu yüzdesini alarak: aylık royalty tutarı, aylık reklam fonu, toplam aylık marka ödemesi, yıllık toplam ve net kâra etki yüzdesini gösterir. Bayilik kararı verirken royalty'nin net kârınızı ne kadar düşürdüğünü görmek hayati öneme sahiptir. Örneğin aylık 300.000 ₺ ciro ve %20 brüt marjlı bir bayilikte 60.000 ₺ kâr varsa, %5 royalty + %2 reklam fonu = aylık 21.000 ₺ ödeme bu kârın %35'ini siler. Sözleşme imzalamadan önce sözleşmenin ayrıntılı incelenmesi gerekir: royalty oranı sabit mi yoksa kademeli mi (ciro artıkça oran düşer mi), reklam fonu nasıl harcanıyor (rapor talep edebilir misiniz), minimum royalty tutarı var mı (ciro sıfır olsa bile ödemeniz gereken alt limit var mı), royalty'nin ödeme periyodu (aylık, çeyreklik) ve gecikme cezaları nasıl belirlenmiş. Türkiye'de Franchising Derneği (UFRAD) royalty oranlarının %5 civarında olmasını standart kabul eder; %8 üstüne çıkan oranlar bayilik kârlılığını ciddi şekilde zorlar ve sürdürülemez hale getirebilir. Bayilik öncesi yapacağınız geri dönüş hesabını mutlaka royalty ve reklam fonu çıktıktan sonraki net kâr üzerinden yapın; aksi halde gerçekçi olmayan iyimser bir tablo çizilir.

Ne Zaman Kullanılır?

Franchise sözleşmesi imzalamadan önce yıllık marka payı yükünü görmek için
İki farklı franchise teklifini royalty + reklam fonu maliyet açısından karşılaştırmak için
Aylık ciro arttıkça royalty'nin nasıl şişeceğini ve net kâra etkisini tahmin etmek için
Sözleşme yenileme döneminde markadan royalty indirimi pazarlığı yapmak için referans

Örnek Hesaplamalar

Orta ölçekli kafe — %5 royalty + %2 reklam

Aylık 250.000 ₺ ciroda 12.500 ₺ royalty + 5.000 ₺ reklam fonu = toplam 17.500 ₺ aylık marka payı. Yıllık 210.000 ₺. Brüt kâr 100.000 ₺ ise net kâra etki %17,5; sağlıklı bayilik için yönetilebilir bir yük.

Yüksek royaltyli marka — %8 + %3

400.000 ₺ ciroda %8 royalty (32.000 ₺) + %3 reklam fonu (12.000 ₺) = toplam 44.000 ₺ aylık. Yıllık 528.000 ₺. Bu yük ancak yüksek brüt marjlı bir konseptte (örn. %70+) sürdürülebilir; yoksa net kârı yer.

Yaygın Hatalar

Royalty'yi tek seferlik gibi düşünmek; aslında sözleşme süresi boyunca her ay ödenen sabit yüktür
Reklam fonu kalemini royalty'ye dahil sanmak; ikisi ayrıdır ve toplam %4-10 arası tutar çıkarabilir
Sözleşmedeki minimum royalty maddesini kaçırmak — ciro sıfır olsa bile ödemeniz gereken alt limit olabilir
Royalty ödememe veya geciktirmenin sözleşme feshine yol açtığını bilmemek
Brüt ciro mu net satış mı royalty matrahı sorusunu sormamak (KDV dahil mi hariç mi?)

Pratik İpuçları

Sözleşmedeki "ciro" tanımına dikkat: KDV dahil mi hariç mi, iadeler düşülüyor mu?
"Asgari royalty" şartı varsa düşük ciroda bile bu tutarı ödersiniz; başlangıç için risklidir.
Reklam fonunun nereye harcandığını talep edip izlemek hakkınızdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Royalty nedir?: Royalty, franchise sözleşmesi gereği bayinin markaya ödediği sürekli marka payıdır. Genelde aylık cironun belirli bir yüzdesidir (Türkiye'de %3-8 bandı tipik). Markanın bilinirliğini, sistem kullanım hakkını ve markaya yapılan ortak yatırımı karşılığında ödenir.
Reklam fonu royalty'den farklı mı?: Evet, reklam fonu (Marketing Fund) ulusal/regional reklam kampanyaları için ayrı toplanır; tipik olarak cironun %1-3'üdür. Markanın bu fonu hangi kanallarda nasıl harcadığı sözleşmede netleştirilmeli ve yıllık raporlanması talep edilmeli.
Royalty yüzdesi pazarlık konusu mu?: İlk sözleşmede genelde standart oranlar uygulanır; ancak büyük şehirlerde, çoklu mağaza alanlarında veya master franchise statüsünde özel oranlar pazarlık edilebilir. Sözleşme yenileme dönemlerinde ise performansa dayalı indirim talep etmek mümkündür.
Minimum royalty maddesi nedir?: Bazı sözleşmelerde aylık royalty, ciro üzerinden hesaplanan tutar belirli bir alt limitten az çıksa bile minimum tutar tahsil edilir. Örneğin %5 royalty ama "aylık minimum 8.000 ₺" diyor olabilir. Ciro 100.000 ₺ olsa bile 8.000 ₺ ödersiniz. Sözleşmede mutlaka kontrol edin.
Royalty ödememem ne olur?: Sözleşme ihlali sayılır. Marka önce gecikme zammı uygular; üst üste birkaç ay ödeme yapılmazsa sözleşme feshi ve yatırılan giriş ücretinin yanması, mağazanın markayı kullanmaktan men edilmesi gibi çok ağır yaptırımlar uygulanır. Royalty ödeyemeyecek durumdaysanız hemen marka ile yapılandırma müzakeresi başlatın.
Royalty ödemesi üzerinden vergi kesilir mi (stopaj, KDV)?: Evet. Yurt içi markaya ödenen royalty Gelir Vergisi Kanunu m.94 kapsamında stopaja tabidir (genelde %20 gelir vergisi stopajı). Yurt dışı markaya yapılan ödemelerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) hükümleri uygulanır; bazı ülkelerde oran %10'a düşer veya muafiyet doğar. Royalty üzerinden ayrıca %20 KDV vardır; yurt dışı markada KDV "sorumlu sıfatıyla" 2 No'lu KDV beyannamesi ile bayi tarafından ödenir ve aynı dönemde indirim konusu yapılır.
Royalty matrahı brüt ciro mu, net ciro mu? KDV dahil mi?: Türkiye uygulamasında royalty matrahı tipik olarak aylık brüt cironun KDV hariç tutarıdır. Sözleşmede aksi yazıyorsa "brüt satış" KDV dahil tutarı da kapsayabilir; bu durum bayinin %20 daha fazla royalty ödemesi anlamına gelir. İade, iptal, hediye çeki, indirim gibi kalemlerin matrahtan düşülüp düşülmeyeceği mutlaka sözleşmede açıkça belirtilmelidir; ihtilafların %80'i bu maddenin belirsizliğinden çıkar.
UFRAD nedir ve royalty oranlarını standartlaştırıyor mu?: UFRAD (Ulusal Franchising Derneği), Türkiye'de franchise sektörünün çatı kuruluşudur ve Avrupa Franchise Federasyonu üyesidir. UFRAD royalty oranlarını standartlaştırmaz, ancak Etik Kurallar (Code of Ethics) yayınlar; üye markaların sözleşmelerinde şeffaflık, asgari açıklama yükümlülüğü ve royalty hesaplama yönteminin net belirtilmesi şartı vardır. UFRAD 2026 yılı için Türkiye franchise pazarının 60 milyar USD'ye, işletme sayısının 60.000'e ulaşacağını öngörmüştür.