Stok devir hızı formülü nedir?

Devir Hızı = Yıllık Satılan Malın Maliyeti (COGS) ÷ Ortalama Stok Değeri. COGS satıştan değil maliyetten alınır; ortalama stok (dönem başı stok + dönem sonu stok) ÷ 2 olarak hesaplanır. Aylık takipte yıllığa çevirmek için aylık COGS × 12 kullanılabilir.

Hangi sektörde iyi bir devir hızıdır?

Süpermarket/gıda 12-25, perakende giyim 4-8, kuyumcu/aksesuar 2-4, elektronik 6-10, restoran ham maddesi 25-50. Sektörünüzdeki emsalin üst bantında olmak hem nakit verimliliği hem ürün tazeliği açısından idealdir.

Stok devir hızım düşükse ne yapmalıyım?

Önce hangi ürün kategorilerinin yavaş döndüğünü tespit edin (ABC analizi). Ardından: yavaş hareketli ürünlerin tedarikini durdurun veya azaltın, indirim/kampanyalarla eski stoğu eritin, küçük partilerle daha sık sipariş geçin, yüksek ciro yaratan ürünlere odaklanın.

Devir hızı çok yüksekse problem mi?

Olabilir. Aşırı yüksek devir hızı stok-out (raf boş kalması) riskini ve sık sipariş nedeniyle lojistik maliyetini artırır. Müşteri sıkça aradığı ürünü bulamazsa rakibe yönelir. Optimum, sektör emsalinin %10-20 üstüdür.

Ortalama satış günü ne demek?

Bir ürünün depo/raftan satılana kadar geçen ortalama süredir. 365 ÷ Devir Hızı ile bulunur. Devir hızı 4 olan bir mağazada ortalama satış günü 91 — yani bir ürün ortalama 91 gün stokta bekler. Bu sayı yüksekse nakit bağlanma süresi de uzar.

GMROI (Stok Yatırım Getirisi) nedir, stok devir hızından farkı?

GMROI = Brüt Kâr ÷ Ortalama Stok Maliyeti; yani stoğa bağladığınız her 1 ₺'nin yıllık ne kadar brüt kâr ürettiğini gösterir. Devir hızı sadece "kaç kez döndüğünü", GMROI ise "ne kadar kazandırdığını" ölçer. 2,5 üzeri GMROI sağlıklı kabul edilir; düşükse ya stok fazla ya marj zayıftır. Perakende bayiliklerde devir hızı + GMROI birlikte takip edilmelidir.

ABC analizi stok yönetimine nasıl uygulanır?

Pareto (80/20) prensibine dayanır: ürünlerin yaklaşık %20'si toplam ciro değerinin %80'ini üretir. A grubu (yüksek değer, sıkı takip), B grubu (orta), C grubu (düşük değer, gevşek takip) olarak sınıflandırılır. A ürünleri sık ve küçük partilerle yenilenir, C ürünleri tasfiye veya nadiren yenilenir. ABC analizi devir hızını kategori bazında optimize etmenin en pratik yoludur.

Ölü stok (dead stock) nasıl tespit edilir ve eritilir?

Ölü stok, uzun süredir hiç satılmayan veya satılma olasılığı çok düşük envanterdir. Stok yaşlandırma raporu (inventory aging) ile tespit edilir: her ürünün depoda kaç gündür beklediği listelenir; 90 gün ve üzeri hareketsiz ürünler dead stock adayıdır. Eritme yöntemleri: agresif indirim (%30-50), bundle/paket satış, outlet kanalına aktarma, B2B tasfiye satışı. Ölü stoğu tutmak depo + alternatif + değer kaybı maliyetlerinin toplamıdır; hızla nakte dönüştürmek önemlidir.

Stok Devir Hızı Hesaplama | Bayilik Stok Yönetimi

Detaylı Açıklama

Stok Devir Hızı Hesaplayıcı, bayiliğinizin stokunu ne kadar verimli kullandığını ölçer. Formül: Yıllık Satılan Malın Maliyeti ÷ Ortalama Stok Değeri = Devir Hızı. Çıkan sayı, "yıl içinde stokumu kaç kez yenilediğimi" gösterir. Yüksek devir hızı (8+) hızlı dönen ürünleri, düşük devir (2-) yavaş dönen veya yığılan stoğu işaret eder. Türkiye'de sektör emsallerine göre tipik devir hızları: süpermarket/gıda 12-25 (yüksek bozulabilirlik nedeniyle hızlı dönmeli), perakende giyim 4-8 (sezonsal değişim), kuyumcu/aksesuar 2-4 (yavaş ama yüksek katma değerli ürün), elektronik 6-10, restoran/kafe ham maddesi 25-50 (haftada bir-iki yenilenir). Hesaplayıcı ayrıca "ortalama satış günü"nü (365 ÷ devir hızı) gösterir; bu da stokunuzun kasada kaç gün durduğunu söyler. Düşük devir hızı iki kötü sonuç doğurur: birincisi, stoğa bağladığınız nakit başka yerlerde kullanılamaz (alternatif maliyet); ikincisi, eski stok değer kaybeder (modası geçer, modeli düşer, son kullanma yaklaşır). Stoğa bağlı sermayeyi azaltmak için: küçük partilerle daha sık sipariş, hızlı satan ürünleri öne çıkarmak, yavaş hareketli ürünlerin tedarikini durdurmak, indirim/kampanya ile eski stoğu eritmek gibi yöntemler kullanılır. Aşırı yüksek devir hızı da sorun yaratabilir: ürün stoksuz kalır, müşteri başka markaya yönelir. Optimum devir hızı sektörünüzdeki ortalama emsalin %10-20 üstüdür; daha yüksek olursa stok-out riski, daha düşük olursa sermaye bağlama maliyeti artar. Stok devir hızı, bayilik operasyonel verimliliğinin en güçlü göstergelerindendir. Aylık takip etmek, mevsimsel pikleri tanımak ve hangi ürün kategorilerinin yavaş döndüğünü görmek için en az haftalık raporlama yapın. ABC analizi (yüksek-orta-düşük öneme göre ürün sınıflandırması) ile birlikte kullanıldığında hangi ürünlere ne kadar stok ayıracağınız netleşir.

Ne Zaman Kullanılır?

Bayiliğin stokuna ne kadar nakit bağladığını ve bu nakitin verimliliğini ölçmek için
Yavaş hareketli ürünleri tespit edip tedarik kararı vermek için
Sezonsal stok planlamasında ortalama satış günü göre minimum-maksimum stok bantları belirlemek için
Yeni ürün hattı eklemeden önce devir hızı tahminini sektör emsaliyle kıyaslamak için

Örnek Hesaplamalar

Sağlıklı kafe — hızlı dönüş

Yıllık 1,2 milyon ₺ malın maliyeti, ortalama 40 bin ₺ stok = devir hızı 30. Stok ortalama 12 günde bir yenilenir. Kafe için ideal seviye; ham maddeler tazedir, bağlı sermaye düşük.

Yavaş dönüş — giyim mağazası

800 bin ₺ malın maliyeti, 250 bin ₺ ortalama stok = devir hızı 3,2. Stok 114 günde bir döner; giyim için bant alt seviye. Sezon sonu eritmek için indirim/outlet stratejisi şart.

Yaygın Hatalar

Yıllık satılan malın maliyeti yerine yıllık ciroyu kullanmak; formül maliyet üzerinden olmalı
Tek dönem stok değerini kullanmak; ortalama stok (yıl başı + yıl sonu)/2 daha doğru
Sektör emsali olmayan rastgele hedefler koymak; restoranın 5 devir hızı kötü, kuyumcunun 5 çok iyi
Yavaş hareketli ürünleri "potansiyel" sayarak tedarike devam etmek; gerçek satış verisi yoksa stok yığılır
Devir hızı düşük olan ürünleri promosyonla erite uğraşmamak; "belki satılır" hatası nakit kayıplarına yol açar

Pratik İpuçları

Gıda perakendesinde 15-25, moda perakendede 4-8, mobilya/beyaz eşyada 2-4 normal.
Devir çok hızlıysa "stok dışı" sorunu yaşıyor olabilirsiniz; sipariş döngüsünü kısaltın.
Markaya bağlı bayilikte minimum sipariş şartı varsa devir hızı yapay olarak düşük çıkar.

Sıkça Sorulan Sorular

Stok devir hızı formülü nedir?: Devir Hızı = Yıllık Satılan Malın Maliyeti (COGS) ÷ Ortalama Stok Değeri. COGS satıştan değil maliyetten alınır; ortalama stok (dönem başı stok + dönem sonu stok) ÷ 2 olarak hesaplanır. Aylık takipte yıllığa çevirmek için aylık COGS × 12 kullanılabilir.
Hangi sektörde iyi bir devir hızıdır?: Süpermarket/gıda 12-25, perakende giyim 4-8, kuyumcu/aksesuar 2-4, elektronik 6-10, restoran ham maddesi 25-50. Sektörünüzdeki emsalin üst bantında olmak hem nakit verimliliği hem ürün tazeliği açısından idealdir.
Stok devir hızım düşükse ne yapmalıyım?: Önce hangi ürün kategorilerinin yavaş döndüğünü tespit edin (ABC analizi). Ardından: yavaş hareketli ürünlerin tedarikini durdurun veya azaltın, indirim/kampanyalarla eski stoğu eritin, küçük partilerle daha sık sipariş geçin, yüksek ciro yaratan ürünlere odaklanın.
Devir hızı çok yüksekse problem mi?: Olabilir. Aşırı yüksek devir hızı stok-out (raf boş kalması) riskini ve sık sipariş nedeniyle lojistik maliyetini artırır. Müşteri sıkça aradığı ürünü bulamazsa rakibe yönelir. Optimum, sektör emsalinin %10-20 üstüdür.
Ortalama satış günü ne demek?: Bir ürünün depo/raftan satılana kadar geçen ortalama süredir. 365 ÷ Devir Hızı ile bulunur. Devir hızı 4 olan bir mağazada ortalama satış günü 91 — yani bir ürün ortalama 91 gün stokta bekler. Bu sayı yüksekse nakit bağlanma süresi de uzar.
GMROI (Stok Yatırım Getirisi) nedir, stok devir hızından farkı?: GMROI = Brüt Kâr ÷ Ortalama Stok Maliyeti; yani stoğa bağladığınız her 1 ₺'nin yıllık ne kadar brüt kâr ürettiğini gösterir. Devir hızı sadece "kaç kez döndüğünü", GMROI ise "ne kadar kazandırdığını" ölçer. 2,5 üzeri GMROI sağlıklı kabul edilir; düşükse ya stok fazla ya marj zayıftır. Perakende bayiliklerde devir hızı + GMROI birlikte takip edilmelidir.
ABC analizi stok yönetimine nasıl uygulanır?: Pareto (80/20) prensibine dayanır: ürünlerin yaklaşık %20'si toplam ciro değerinin %80'ini üretir. A grubu (yüksek değer, sıkı takip), B grubu (orta), C grubu (düşük değer, gevşek takip) olarak sınıflandırılır. A ürünleri sık ve küçük partilerle yenilenir, C ürünleri tasfiye veya nadiren yenilenir. ABC analizi devir hızını kategori bazında optimize etmenin en pratik yoludur.
Ölü stok (dead stock) nasıl tespit edilir ve eritilir?: Ölü stok, uzun süredir hiç satılmayan veya satılma olasılığı çok düşük envanterdir. Stok yaşlandırma raporu (inventory aging) ile tespit edilir: her ürünün depoda kaç gündür beklediği listelenir; 90 gün ve üzeri hareketsiz ürünler dead stock adayıdır. Eritme yöntemleri: agresif indirim (%30-50), bundle/paket satış, outlet kanalına aktarma, B2B tasfiye satışı. Ölü stoğu tutmak depo + alternatif + değer kaybı maliyetlerinin toplamıdır; hızla nakte dönüştürmek önemlidir.