Royalty (marka payı), franchise alanın her ay marka sahibine ödediği süregelen lisans bedelidir. Giriş ücretinden farkı süreklilikidir: giriş ücreti bir kez ödenir, royalty sözleşme boyunca her ay tekrarlanır. Bu yüzden yatırım kararında royalty oranı, giriş ücretinden çoğu zaman daha belirleyicidir.
Royalty nasıl hesaplanır
En yaygın yöntem ciro yüzdesidir: aylık net ciro × royalty oranı. Türkiye'de tipik aralık %3-8'dir. İkinci yöntem sabit tutardır — ciro ne olursa olsun aynı meblağ ödenir; bu model düşük cirolu aylarda ağır, yüksek cirolu aylarda avantajlıdır. Üçüncü ve en riskli yapı minimum royalty maddesidir: oran ciro üzerinden hesaplanır ama belirlenen taban tutarın altına inilmez. Ciro beklentinin altında kalırsa bu madde, oransal görünen bir yükü fiilen sabit bir gidere çevirir.
Royalty ile reklam fonu neden ayrı kalemlerdir
Royalty, marka kullanım hakkı ve franchisor'ın sağladığı sistem desteğinin karşılığıdır. Reklam fonu (pazarlama katkısı) ise ulusal kampanyaların finansmanı için ayrı toplanan, tipik olarak cironun %1-4'ü kadar bir tutardır. İkisi sözleşmede ayrı maddelerde geçer ve toplam yükü hesaplarken ikisini birlikte düşünmek gerekir: %5 royalty + %3 reklam fonu, cironuzun %8'i demektir. Bazı markalar bu iki kalemi tek bir oranda birleştirir; hangisinin geçerli olduğunu sözleşmeden teyit edin.
Royalty almayan franchise modelleri
Türkiye'de royalty almayan markalar vardır ve bu güçlü bir satış argümanı olarak kullanılır. Bu modellerde franchisor gelirini genellikle ürün tedarikinden elde eder: zorunlu merkezi alım üzerinden konulan kâr marjı, royalty'nin yerini alır. Dolayısıyla "royalty yok" ifadesi tek başına daha kârlı bir model anlamına gelmez — tedarik fiyatlarının piyasaya göre nerede durduğunu karşılaştırmak gerekir. Gerçek karşılaştırma, royalty oranı değil aylık toplam nakit çıkışıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
- Royalty nedir?
- Royalty (marka payı), franchise alanın marka sahibine her ay ödediği süregelen lisans bedelidir. Genellikle aylık net cironun yüzdesi olarak hesaplanır; Türkiye'de tipik aralık %3-8'dir.
- Royalty bedeli ne kadar olur?
- Türkiye'de yaygın aralık aylık net cironun %3-8'idir. Bazı markalar sabit tutar uygular, bazıları hiç royalty almaz ve gelirini ürün tedarikinden sağlar. Reklam fonu genellikle buna ek olarak %1-4 daha getirir.
- Minimum royalty maddesi ne demek?
- Royalty ciro üzerinden hesaplanır ama belirlenen taban tutarın altına inilmez. Ciro beklentinin altında kalırsa oransal görünen bu yük fiilen sabit bir gidere dönüşür — sözleşmede en dikkatle okunması gereken maddelerden biridir.
Örnek: Aylık 300.000 TL ciro üzerinden %5 royalty = 15.000 TL/ay marka payı ödemesi.
İlgili Terimler
Rakamlarla çalışın
Bu kavramı kendi senaryonuza uygulamak için ücretsiz hesaplayıcıları kullanın veya franchise dizininden markaları karşılaştırın.